یک روز مانده به آغاز بزرگترین رزمایش سالانه آمریکا و کرهجنوبی، دونالد ترامپ با انتشار پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» فرمانی غیرمنتظره صادر کرد: کاهش قابلتوجه مقیاس این مانورهای نظامی. او در توضیح این تصمیم، هزینههای سنگین برگزاری رزمایش را غیرضروری خواند و تأکید کرد اینگونه مانورها پیام خصمانهای به کرهشمالی ارسال میکند، در حالی که او رابطهای نزدیک و سازنده با کیم جونگاون دارد. جالب اینکه ترامپ در ادامه فاش کرد چندی پیش، از رئیسجمهور کره جنوبی، لی جهمیونگ خواسته بوده به اقدامات آمریکا برای عاریسازی هستهای ایران بپیوندد، اما با پاسخ منفی سئول روبهرو شده است. با این حال، از آنجا که لغو کامل رزمایش ممکن نبود، این مانورها از روز دوشنبه ۱۷ آگوست آغاز شد و به مدت ۱۱ روز، با حضور ۱۸ هزار سرباز کرهای و حدود ۲۸هزار و ۵۰۰ نظامی آمریکایی ادامه خواهد یافت. نکته قابل توجه اینکه شمار مانورهای میدانی این دوره در مقایسه با سال گذشته از ۳۹ مورد به ۱۴ مورد کاهش یافته است.
پشت پرده این اقدام؛ معامله به جای اتحادیه راهبردی
تحلیلگران معتقدند این اقدام ترامپ، بیش از آنکه ناشی از رویکرد صلحخواهانه باشد، نمایانگر نگاه «مبادلهای» او به اتحادیههای نظامی است؛ نگاهی که در آن، امنیت یک متحد در برابر همراهی او با خواستههای واشنگتن در سایر نقاط جهان معامله میشود. به عبارت دیگر، ترامپ با گره زدن کاهش رزمایش به مخالفت سئول با حضور در عملیات علیه ایران، پیام روشنی به تمام متحدان آمریکا فرستاد که پایبندی به تعهدات امنیتی، یکطرفه و بدون دریافت امتیازات متقابل نخواهد بود. از سوی دیگر، برخی مفسران این اقدام را در چارچوب رقابتهای انتخاباتی میاندورهای در آمریکا ارزیابی میکنند و معتقدند ترامپ کوشیده با پررنگسازی هزینههای دوران بایدن، خود را به عنوان رهبری معرفی کند که به دنبال کاهش تنشها و صرفهجویی در مخارج نظامی است. اما این رویکرد هزینههای سنگینی برای اتحادیه آمریکا و کرهجنوبی به همراه داشته است، چرا که کاهش بیسابقه مانورهای میدانی، نه تنها هماهنگی نظامی دو کشور را مختل میکند، بلکه پیام بازدارندگی در برابر تهدیدات کرهشمالی را بهشدت تضعیف کرده و ممکن است به محاسبات اشتباه پیونگیانگ یا حتی پکن دامن بزند. سابقه تاریخی نیز نشان میدهد این نخستین بار نیست که ترامپ چنین رویهای در پیش میگیرد؛ او در سال ۲۰۱۸ نیز در جریان مذاکرات با کیم جونگاون، رزمایشهای مشترک را بهکلی متوقف کرده و آنها را جنگبازیهای تحریکآمیز خوانده بود.
همزمان اما برخی محافل مانند اندیشکده آتلانتیک معتقدند این تصمیم ترامپ، عوارض جانبی جنگطلبی ترامپ در غرب آسیاست. این نشریه نوشت، ترامپ بهجای پذیرش مسئولیت شکست در جنگ، متحدان آمریکا را هدف گرفته است. او ظاهراً چندان نگران دهها کلاهک هستهای کرهشمالی نیست. یادآوری این نکته بد نیست که در حال حاضر حدود ۲۸هزارو۵۰۰ نیروی آمریکایی در کرهجنوبی مستقر هستند. چون ترامپ نتوانسته ایران را به زانو درآورد، حالا باید کسی هزینه این شکست را بپردازد. دستکم در مقطع فعلی، مناسبترین هدفی که پیدا کرده، کرهجنوبی است.
به عقیده این نشریه، ترامپ از حاکمان اقتدارگرای روسیه، چین و کرهشمالی میترسد؛ در عوض، متحدانی را مجازات میکند که میتواند بدون ترس از واکنش متقابل به آنها آسیب بزند. این رفتار به متحدان آمریکا نشان میدهد واشنگتن دیگر مانند گذشته کشوری نیست که بتوان بر تعهداتش تکیه کرد.
از نگرانی در سئول تا سکوت پیونگیانگ
در سطح داخلی کرهجنوبی، دولت و اپوزیسیون واکنشهای بسیار متفاوتی به این تصمیم نشان دادند. دفتر ریاستجمهوری کرهجنوبی ضمن تأکید بر استحکام موضع دفاعی مشترک با آمریکا، اعلام کرد در حال بررسی ابعاد این اظهارات است، در حالی که وزارت دفاع این کشور با اعلام ادامه رزمایش طبق برنامه قبلی، از ارائه جزئیات بیشتر درباره نحوه عملیاتیشدن فرمان ترامپ خودداری کرد. اما در سوی مقابل، حزب اپوزیسیون اصلی یعنی «قدرت مردم» بهشدت به دولت لی جهمیونگ حمله کرد و این رویداد را حاصل سیاست خارجی نادرست و همراهینکردن با آمریکا در قبال ایران دانست و هشدار داد رد درخواست واشنگتن، هزینههای امنیتی گزافی برای کرهجنوبی به همراه داشته است. همچنین یک مقام اسبق اطلاعاتی آمریکا در گفتوگو با الجزیره مدعی شد اقدام ترامپ تنها به کرهشمالی و ایران محدود نمیشود، بلکه پیام نارضایتی واشنگتن از نزدیکی بیش از حد سئول به پکن را نیز به همراه دارد.
در عرصه منطقهای نیز واکنشها قابل تأمل بود. کرهشمالی که پیش از این، رزمایش را «آمادگی برای جنگ تجاوزکارانه» توصیف کرده بود، تاکنون پاسخ رسمی به اعلامیه ترامپ نداده است، اما لیم ایلچول، کارشناس برجسته مسائل کرهشمالی از دانشگاه کیونگنام، به خبرگزاری فرانسه گفت پیونگیانگ به هیچ وجه از این اقدام تحت تأثیر قرار نخواهد گرفت، مگر آنکه رزمایش بهطور کامل لغو شود، نه اینکه صرفاً مقیاس آن کاهش یابد. چین نیز با موضعی محتاطانه از طریق سخنگوی وزارت خارجه خود اعلام کرد حفظ صلح و ثبات در شبهجزیره کره و حل سیاسی مسائل، به نفع همگان است. در همین حال، خبرگزاری کیودو از نگرانی جدی دولت ژاپن نسبت به تضعیف بازدارندگی در برابر کرهشمالی خبر داد و کارشناسانی چون لیف-اریک ایزلی، استاد دانشگاه زنان هوا در سئول، هشدار دادند این اقدام علاوه بر آسیب به هماهنگی ائتلاف، روند انتقال مسئولیت دفاعی به کرهجنوبی را با کندی مواجه کرده و بازدارندگی در برابر درگیریهای احتمالی در آسیا را به مخاطره میاندازد. به باور بسیاری از تحلیلگران، این تصمیم بیش از آنکه دستاورد دیپلماتیک برای ترامپ به همراه داشته باشد، اعتبار تعهدات امنیتی آمریکا را در شرق آسیا زیر سؤال برده و متحدان منطقهای را بیش از پیش نسبت به پایبندی واشنگتن به پیمانهای خود بدبین کرده است.
نظر شما